Οι βιβλιοθήκες για να μπορέσουν να επιβιώσουν από την τεχνολογική επανάσταση υιοθετούν ένα νέο, πιο ελκυστικό στυλ. Οι «ταπεινές» βιβλιοθήκες αναπροσδιορίζονται και επανακτούν τη θέση τους στον κόσμο.
Στην Ντόχα υπάρχει η Εθνική Βιβλιοθήκη του Κατάρ. Εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο και στα 42.000 τ.μ. της ο επισκέπτης μπορεί να βρει σίγουρα βιβλία που τον ενδιαφέρουν. Η ολλανδική εταιρία OMA ανέλαβε το σχεδιασμό της και ήδη, στις λίγες μέρες που έχει τεθεί σε λειτουργία, έχει γίνει ορόσημο για την πόλη.
Η εν λόγω βιβλιοθήκη δεν θυμίζει σε τίποτα τις κλασικές δομές και παροχές. Το κτήριο έχει κατασκευαστεί σε σχήμα διαμαντιού, ενώ μπορεί να φιλοξενήσει χιλιάδες επισκέπτες την ίδια ώρα. «Το πλεονέκτημα του να σχεδιάσει ένα κτήριο σαν ένα μεγάλο δωμάτιο (αυτό είναι στην ουσία)… είναι ότι μπορείς να δεις όλα τα βιβλία με τη μία», αναφέρει η Ellen van Loon, μία εκ των τριών αρχιτεκτόνων που έφεραν στη ζωή την πανέμορφη βιβλιοθήκη.
Η Εθνική Βιβλιοθήκη του Κατάρ έχει περισσότερα από ένα εκατομμύριο βιβλία, που έχουν τοποθετηθεί επιμελώς ώστε ο χώρος να αποκτά πολλά επίπεδα. Στην «καρδιά» της βιβλιοθήκης έχει τοποθετηθεί ο μεγάλος «θησαυρός» της: 4.000 χειρόγραφα για τον αραβικό πολιτισμό. Ένα από τα πιο παλαιά χρονολογείται στον 6ο αιώνα.
Η Βρετανική Βιβλιοθήκη, ένα στολίδι του Λονδίνου
«Οι βιβλιοθήκες πρέπει να παραμένουν ελκυστικές και το ντιζάιν μπορεί να προσελκύσει περισσότερα άτομα, από διαφορετικές καταβολές», αναφέρει ο Jamie Andrews, επικεφαλής πολιτισμού της Βρετανικής Βιβλιοθήκης στο Λονδίνο.
Ο σκοπός ύπαρξης της εθνικής βιβλιοθήκης άλλαξε πλήρως – για ορισμένους απελευθερώθηκε από τα στενά κλισέ που το εμπόδιζαν από το να «ανθίσει» – με τη βοήθεια του ίντερνετ.
Πλέον οι επισκέπτες είναι πολλοί περισσότεροι, καθώς είναι αρκετοί αυτοί που ενδιαφέρονται για το δωρεάν Wi-Fi που παρέχεται στις δομές. Εκτός από το ενδιαφέρον που υπάρχει για τα όσα η βιβλιοθήκη αναρτά στην προσωπική της σελίδα, όπως λέει ο Andrews, πολλοί είναι αυτοί που θέλουν πρόσβαση στα μοναδικά αρχεία και αντικείμενα της βιβλιοθήκης. Μεταξύ αυτών, υπάρχουν χειρόγραφα των Beatles, ένα γραφείο που κάποτε ανήκε στην Jane Austen κ.α.
Ένα μοντέρνο έργο τέχνης στην Ολλανδία
Στην πόλη Βογκτ της Ολλανδίας, μία εκκλησία που είχε χτιστεί το 1884 μεταμορφώθηκε σε μία πλήρως εκμοντερνισμένη βιβλιοθήκη, που φιλοξενεί χιλιάδες τίτλους βιβλίων.
Η βιβλιοθήκη είναι μέρος του De Petrus Meeting Center και επιτυγχάνει να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τις λεπτομέρειες του παραδοσιακού κτηρίου, όπως την τοξωτή οροφή και τα ιδιαίτερα παράθυρα. Όμως, στο εσωτερικό έχει δημιουργηθεί ένας τεχνολογικός παράδεισος, με πολλές αίθουσες που ικανοποιούν όλες τις ανάγκες.
«Το κτήριο ήταν άδειο για πολλά χρόνια, ήταν σχεδόν ερειπωμένο», εξηγεί ο αρχιτέκτονας Ivo van den Thillart της εταιρίας Molenaar & Bol & van Dillen Architects, που ανέλαβε – με πρωτοβουλία των τοπικών Αρχών – να ξαναδώσει πνοή στην εγκαταλελειμμένη εκκλησία.
Η εκκλησία ανήκει σε ιδιώτη, όμως η τοπική κυβέρνηση έδωσε τα χρήματα για την ανοικοδόμησή της. Το De Petrus φιλοξενεί ακόμη ένα μουσείο, αλλά και μπαρ και καταστήματα.
«Η ουσιαστική λειτουργία των βιβλιοθηκών δεν έχει να κάνει με ατελείωτα ράφια βιβλίων», αναφέρει ο van den Thillart. «Στο De Petrus, ο κόσμος έρχεται επίσης για το ελκυστικό ντιζάιν και τις καλές δομές του».
Να σημειωθεί πως η βιβλιοθήκη χρειάστηκε περίπου ένα χρόνο για να φτιαχτεί και κόστισε 4,9 εκατομμύρια. «Στόχος ήταν να επιτύχουμε έναν εντυπωσιακό σχεδιασμό, ο οποίος να είναι και λειτουργικός». «Η βιβλιοθήκη του De Petrus παρέχει στους επισκέπτες της και ένα άνετο μέρος για να διαβάσουν ή να μελετήσουν μακριά από τους μοντέρνους περισπασμούς».
Η γνώση είναι δύναμη
Ένα ακόμη στοιχείο που αποδεικνύει πως οι βιβλιοθήκες δεν έχουν «πεθάνει» είναι ότι η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης διέθεσε το ποσό των 12 εκατομμυρίων δολαρίων έτσι ώστε να κάνει ανακαίνιση στις δομές της.
Η βιβλιοθήκη άνοιξε το 1911 και είναι ένα από τα σημαντικότερα κτήρια της μεγαλούπολης των ΗΠΑ. Είναι το σπίτι του ιστορικού κτηρίου Stephen A. Schwarzman, στο οποίο φιλοξενούνται τέσσερις μεγάλες ερευνητικές βιβλιοθήκες, οι οποίες μετρούν περισσότερους από 2,5 εκατομμύρια επισκέπτες κάθε έτος.
Σύμφωνα με τον Van den Thillart η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης, όπως και το De Petrus, εξελίσσονται σε προορισμό για όσους αναζητούν τη γνώση «σε κάθε δυνατή μορφή της».
«(Οι επισκέπτες) μπορούν να παρακολουθήσουν διαλέξεις και συναυλίες ή απλώς να διαβάσουν», δηλώνει ο ίδιος. «Με αυτόν τον τρόπο η βιβλιοθήκη ορίζει τον τρόπο που μαθαίνουν πληροφορίες και χαίρονται το διάβασμα βιβλίων στην ψηφιακή εποχή».
Και παρότι το ντιζάιν των βιβλιοθηκών αλλάζει άρδην, για τον Andrews ο ουσιαστικός ρόλος που διαδραματίζουν αυτά τα κτήρια παραμένει το ίδιο σημαντικός.
«Υπάρχει ακόμη ένα τεράστιο υλικό που ο κόσμος δεν μπορεί να αποκτήσει στο διαδίκτυο – είτε λόγω αδειών χρήσης, είτε γιατί ορισμένα πράγματα δεν είναι ακόμη διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή», αναφέρει.
Tianjin Binhai, παράδεισος για τους λάτρεις των βιβλίων
Το ντιζάιν της βιβλιοθήκης Tianjin Binhai στην Κίνα είναι άκρως φουτουριστικό. Καλύπτει έκταση 33,700 τετραγωνικών μέτρων και έχει καταστεί πόλος έλξης από την ημέρα που εγκαινιάστηκε, τον περασμένο Οκτώβριο.
Ο Ολλανδός αρχιτέκτονας της εταιρίας MVRDV, που ανέλαβε το έργο, περιγράφει το σχέδιο ως μία «νέα ματιά στο κλασικό σαλόνι». Οι καμπυλωτοί τοίχοι του κτίσματος είναι γεμάτοι βιβλία. Εντός του κτηρίου υπάρχει και το ξακουστό βουνό από βιβλία: στην ουσία είναι ράφια με βιβλία που σχηματίζουν μία σκάλα, στην οποία οι επισκέπτες μπορούν να καθίσουν για να διαβάσουν.
Όμως, οι ιθύνοντες συμβουλεύουν όποιον δεν είναι σε καλή φυσική κατάσταση και τις κυρίες που δεν μπορούν να αποχωριστούν τα ψηλοτάκουνα παπούτσια τους να αποφύγουν το βουνό.
Η βιβλιοθήκη, η οποία έχει χαρακτηριστεί το πιο όμορφο κτήριο της Κίνας, δέχθηκε 10.000 επισκέπτες ημερησίως την πρώτη εβδομάδα λειτουργίας του και έχει φιλοξενήσει έως και 18.000 μερικά σαββατοκύριακα έκτοτε.
